2012 წლის 29 ივნისს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონში შევიდა ცვლილება, რომლის თანახმად კონკურსის გამოცხადება მოხელის ვაკანტური პოზიციიის შესავსებად სავალდებულოა, გარდა ამავე კანონის 30-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

ამავე ცვლილებით საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებზე გავრცელდა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 29-ე -32-ე, 36² და 36³ მუხლები. შესაბამისად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირები (გარდა კულტურული, საგანამანათლებლო, რელიგიული ნიშნით შექმნლი) ვალდებულები არიან კონკურსი ზემოაღნიშნული კანონის შესაბამისად გამოაცხადონ და ჩაატარონ.

საჯარო სამსახურში უკონკურსოდ შეიძლება დაინიშნონ:

• - საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს პარლამენტის, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ თანამდებობაზე დასანიშნი ან ასარჩევი მოხელეები;
• - აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოების მიერ ასარჩევი მოხელეები;
• - მინისტრის მოადგილეები, თანაშემწეები, მრჩევლები;
• - ორგანოს ან თანამდებობის პირის უფლებამოსილების ვადით დანიშნული პირები;
• - თანამდებობაზე დროებით შემცვლელები;
• - დროებით მოვალეობის შემსრულებლები იმ ვაკანტურ თანამდებობაზე, რომელიც კონკურსის წესით უნდა შეივსოს.

კონკურსს საჯარო მოხელის ვაკანტურ თანამდებობაზე აცხადებს შესაბამისი დაწესებულება საჯარო სამსახურის ბიუროს მიერ ადმინისტრირებულ ვებგვერდზე - www.hr.gov.ge.

კონკურსში მონაწილეობის შესახებ განცხადებების წარდგენაც მხოლოდ ვებგვერდის - www.hr.gov.ge მეშვეობით ხორციელდება, ამისათვის კანდიდატებს ეძლევათ არანაკლებ 10 დღე კონკურსის გამოცხადების დღიდან.

კონკურსის გამოცხადებისა და ჩატარების პროცედურები დეტალურად არის განსაზღვრული ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 29-ე - 36⁴ მუხლებით და საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 5 თებერვლის N46 ბრძანებულებით.

სამსახურში მიღებისას სახელმწიფო მოხელისათვის დადგენილია შემდეგი ძირითადი მოთხოვნები:

• საქართველოს მოქალაქეობა

• ქმედუნარიანობა

• არანაკლებ 21 წლის ასაკი

• საქართველოს სახელმწიფო ენის ცოდნა

• სათანადო ცოდნა და გამოცდილება

სამსახურში მიღებისას ადგილობრივი თვითმმართველობის მოხელისათვის დადგენილია შემდეგი ძირითადი მოთხოვნები:

• საქართველოს მოქალაქეობა

• ქმედუნარიანობა

• არანაკლებ 18 წლის ასაკი

• საქართველოს სახელმწიფო ენის ცოდნა

• საშუალო განათლება მაინც

აღსანიშნავია, რომ ძირითადი მოხოვნები წაეყენებათ მხოლოდ მოხელეებს, რაც შეეხება სპეციალურ მოთხოვნებს იგი წაეყენება დამხმარე და შტატგარეშე მოსამსახურესაც.

სამსახურში მიღებასთან დაკავშირებული დამატებითი მოთხოვნები დგინდება კანონით ან მის საფუძველზე. დამატებითი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების შემოღების უფლება აქვს დაწესებულების ხელმძღვანელს ან ზემდგომ უფროსს.

კონკურსი ჩაშლილად ჩაითვლება, თუ მასში მონაწილეობის მისაღებად არცერთი განცხადება არ იქნება წარდგენილი, ასევე, იმ შემთხვევაში თუ საკონკურსო-საატესტაციო კომისია ვერ შეარჩევს თანამდებობაზე დასანიშნ კანდიდატს.

კონკურსში მონაწილე კანდიდატებს მათ მიმართ გამოტანილი გადაწყვეტილება უნდა ეცნობოთ გადაწყვეტილების გამოტანიდან არა უგვიანეს 5 დღისა.

,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლი ითვალისწინებს კონკურსის წესით მიღებული პირის მიმართ გამოსაცდელი ვადის გამოყენებას. ეს ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 6 თვეს.

2012 წლის 29 ივნისს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონში შევიდა ცვლილება, რომელიც ამოქმედდება 2013 წლის 1 ივლისიდან. ცვლილების თანახმად, დროებით მოვალეობის შემსრულებელი ,,საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით გათვალისწინებულ თანამდებობაზე ინიშნება არაუმეტეს 1 წლის ვადით, ხოლო მოხელის სხვა პოზიციაზე არაუმეტეს 3 თვის ვადით. იმავე თანამდებობაზე განმეორებით დროებით მოვალეობის შემსრულებლის დანიშვნა შეუძლებელია. დღევანდელი მდგომარეობით მოვალეობის შემსრულებლის დანიშვნა შესაძლებელია უვადოდ.

თანამდებობის პირის ახლო ნათესავი (განმარტება მოცემულია ,,საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლში) არ შეიძლება დაინიშნოს მისი ზედამხედველობის ქვეშ მყოფ მოხელის თანამდებობაზე, კონკურსის წესით დანიშვნის გარდა.

ატესტაცია არის საჯარო მოხელის პროფესიული ჩვევების, კვალიფიკაციისა და პირადი თვისებების შეფასების კანონით გათვალისწინებული საშუალება.

ატესტირებას ექვემდებარება:

• მოხელე 3 წელიწადში ერთხელ (საატესტაციო პერიოდი);

• მოხელე, რომელიც წამოყენებულია სამსახურებრივი დაწინაურებისათვის;

• კანდიდატი მოხელის თანამდებობაზე, თუ თანამდებობა კონკურსის წესით უნდა დაიკავონ.

ატესტირებას არ ექვემდებარება:

• მოხელე, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს ან ირჩევს შესაბამისად საქართველოს პრეზიდენტი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო;

• მოხელე, რომელსაც თანამდებობაზე ირჩევენ აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოები;

• მოხელე, რომელიც სამსახურში მიიღება განსაზღვრული ვადით.

შტატგარეშე მოსამსახურე არის საჯარო მოსამსახურე, შესაბამისად, მასზე ვრცელდება ,,საჯარო სამსახურის შესახებ~ საქართველოს კანონის მოქმედება, თუ თვით აღნიშნული კანონის ცალკეული მუხლებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

თუ მოხელელე ასრულებს არმყოფი მოხელის მოვალეობას საკუთარი მოვალეობებისგან გათავისუფლების გარეშე, მას საკუთარ ხელფასთან ერთად ეძლევა დანამატი არმყოფი მოხელის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. ხოლო თუ ის საკუთარი მოვალეობისგან გათავისუფლებულია და არმყოფი მოხელის სარგო აღემატება მისას - ეძლევა არმყოფი მოხელის თანამდებობრივი სარგო, წინააღმდეგ შემთხვევაში უნარჩუნდება თავისი სარგო (,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი, მუხლი 57).

საჯარო მოსამსახურეს ორსულობისა და მშობიარობის გამო შვებულების პერიოდში ეძლევა:

• სოციალური დახმარების სააგენტოს მიერ დახმარება არა უმეტეს 600 ლარისა;

• შვებულების პერიოდში მისაღები შრომითი გასამრჯელოს სრულ ოდენობამდე შესავსებად კომპენსაცია შესაბამისი დაწესებულების მიერ.

მაგალითად, თუ ორსულობისა და მშობიარობის გამო შვებულების პერიოდში პირის მიერ მისაღები შრომითი გასამრჯელოს ჯამი შეადგენს 4000 ლარს, ის 600 ლარის ოდენობით დახმარებას სახელმწიფოსგან მიიღებს, ხოლო 3400 ლარს - იმ უწყებიდან, რომელშიც არის დასაქმებული.

დაწესებულების რეორგანიზაცია არ ქმნის მოხელის გათავისუფლების საფუძველს, თუ მას თან არ სდევს შტატების შემცირება. მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი არ არსეობს არც დაწესებულების დაქვემდებარების შეცვლისას.

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, მამაკაცის საპენსიო ასაკი არის 65 წელი, ხოლო ქალებს პენსიაზე უფლება 60 წლის ასაკიდან წარმოეშობათ. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის თანახმად, პირის გათავისუფლების ვალდებულება წარმოიშობა, როდესაც ის მიაღწევს 65 წლის ასაკს. შესაბამისად, ქალების მიერ საპენსიო ასაკის მიღწევა არ წარმოადგენს მათი გათავისუფლების საფუძველს და მათ საჯარო სამსახურში ყოფნის უფლება აქვთ კიდევ ხუთი წელი (65 წლის ასაკამდე).

ამასთან, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, თუ პირმა მიაღწია საპენსიო ასაკს , მაგრამ არ მიუღწევია სჯარო სამსახურში ყოფნის ზღვრული ასაკისთვის და კვლავ აგრძელებს მუშაობას, მას უფლება არ აქვს იღებდეს პენსიას.

საჯარო მოსამსახურეს აქვს უფლება მიიღოს საჩუქარი, თუმცა მის მიერ საანგარიშო წლის განმავლობაში მიღებული საჩუქრების ჯამური ღირებულება არ უნდა აღემატებოდეს მისი თანამდებობრივი სარგოს წლიური ოდენობის 15%-ს, ხოლო ერთჯერადად მიღებული საჩუქრებისა – 5%-ს, თუ ეს საჩუქრები მიღებული არ არის ერთი წყაროდან (მაგალითად, თუ საჯარო მოსამსახურის წლიური შემოსავალი იყო 10 000 ლარი, მის მიერ მიმდინარე წლის განმავლობაში მიღებული საჩუქრების ჯამური ღირებულება არ უნდა აღემატებოდეს 1 500 ლარს, ხოლო ერთჯერადად მიღებული საჩუქრისა - 500 ლარს).

საჯარო მოსამსახურის ოჯახის თითოეული წევრის მიერ საანგარიშო წლის განმავლობაში მიღებული საჩუქრების ჯამური ღირებულება ოჯახის თითოეულ წევრზე არ უნდა აღემატებოდეს 1 000 ლარს, ხოლო ერთჯერადად მიღებული საჩუქრებისა – 500 ლარს, თუ ეს საჩუქრები მიღებული არ არის ერთი წყაროდან.

აღსანიშნავია, რომ საჩუქრად არ ჩაითვლება:

• სახელმწიფოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ გადაცემული გრანტი, სტიპენდია, ჯილდო, პრემია;

• „დიპლომატიური საჩუქარი“, რომელიც გადაეცემა საჯარო მოსამსახურეს ოფიციალური ან სამუშაო ვიზიტის დროს პროტოკოლით გათვალისწინებული წესით და რომლის საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 300 ლარს;

• საქართველოს ან სხვა ქვეყნის სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ან დაწესებულების მიერ საჯარო მოსამსახურისათვის, მისი ოჯახის წევრისათვის პირად საკუთრებაში გადაცემული სიმბოლური ნიშანი ან სუვენირი, რომლის საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 300 ლარს და რომელიც მიღებულია ერთი წყაროდან ოფიციალური ღონისძიების ჩატარების დროს;

• საჯარო მოსამსახურისათვის, მისი ოჯახის წევრისათვის უსასყიდლოდ ან შეღავათიანი პირობებით გადაცემული ქონება, ქონებრივი ვალდებულებისაგან სრულად ან ნაწილობრივ გათავისუფლება, შეღავათიანი პირობებით გაწეული მომსახურება, რომელიც არ წარმოადგენს საერთო წესიდან გამონაკლისს;

• საჯარო მოსამსახურისათვის, მისი ოჯახის წევრისათვის ახლო ნათესავის მიერ უსასყიდლოდ ან შეღავათიანი პირობებით გადაცემული ქონება, ქონებრივი ვალდებულებისაგან სრულად ან ნაწილობრივ გათავისუფლება;

• საჩუქრად გადაცემული ნაბეჭდი გამოცემები, გარდა იმ კულტურული ფასეულობებისა, რომლებიც გათვალისწინებულია „კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ“ საქართველოს კანონით.

“საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს ეკრძალება იყოს სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტის მუდმივმოქმედი ხელმძღვანელი, საკონტროლო, სამეთვალყურეო და სარევიზიო ორგანოს წევრი. ამასთან, თანამდებობის პირს არ აქვს სამეწარმეო საქმიანობის უფლება. მას შეუძლია მხოლოდ ფლობდეს აქციებსა და წილს.

საჯარო მოსამსახურეს უფლება არა აქვს ეკავოს სხვა თანამდებობა ან შეთავსებით ასრულებდეს სხვა ანაზღაურებად სამუშაოს სხვა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებაში, იყოს ნებისმიერი დონის წარმომადგენლობითი ან საკანონმდებლო ორგანოს წევრი, თუ კანონით სხვა რამ არ იქნა დადგენილი. ამასთან, საჯარო მოსამსახურეს უფლება აქვს იმავე სახელმწიფო დაწესებულების სისტემაში დაიკავოს სხვა თანამდებობა ან შეასრულოს ანაზღაურებადი საქმიანობა. მაგალითად, საჯარო მოსამსახურეს, რომელიც მუშაობს საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროში, უფლება აქვს იმავდროულად მუშაობდეს ან შეასრულოს ანაზღაურებადი საქმიანობა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტში.

საჯარო მოსამსახურეს უფლება აქვს იმავდროულად შეასრულოს სხვა ანაზღაურებად სამუშაო, თუ საქართველოს კონსტიტუციითა და საკანონმდებლო აქტებით დადგენილი არ არის რაიმე შეზღუდვა.

,,ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ~ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზღვრულ თანამდებობის პირებს უფლება არა აქვთ ასრულებდნენ რაიმე ანაზღაურებად სამუშაოს, გარდა სამეცნიერო, პედაგოგიური ან შემოქმედებითი საქმიანობისა, ან ეკავოთ რაიმე თანამდებობა რომელიმე სხვა სახაზინო დაწესებულებაში ან სახაზინო საწარმოში, ან ასრულებდნენ რაიმე ანაზღაურებად სამუშაოს ან ეკავოთ რაიმე თანამდებობა სხვა ქვეყნის ორგანოში ან დაწესებულებაში (როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ მსგავსი შეზღუდვები შესაძლებელია ვრცელდებოდეს გარკვეულ თანამდებობებზე და უწყებებზე საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე).

საჯარო მოსამსახურეს გათავისუფლების დღიდან 3 წლის მანძილზე არ აქვს უფლება დაიწყოს საქმიანობა იმ დაწესებულებაში, რომელსაც იგი უკანასკნელი 3 წლის მანძილზე ზედამხედველობდა სამსახურებრივად.

თანამდებობის პირს უფლება არ აქვს:

• 
  - ასრულებდეს რაიმე ანაზღაურებად სამუშაოს, გარდა სამეცნიერო, პედაგოგიური ან შემოქმედებითი საქმიანობისა;
• - ეკავოს რაიმე თანამდებობა რომელიმე სხვა სახაზინო დაწესებულებაში ან სახაზინო საწარმოში;
• - ასრულებდეს რაიმე ანაზღაურებად სამუშაოს ან ეკავოს რაიმე თანამდებობა სხვა ქვეყნის ორგანოში ან დაწესებულებაში.

თანამდებობის პირს, ასევე მისი ოჯახის წევრს არ აქვს უფლება დაიკავოს რაიმე თანამდებობა, ან ასრულებდეს სამუშაოს, ფლობდეს აქციებს ან წილს იმ საწარმოში, რომლის კონტროლსაც ახორციელებს ის ან მისი სამსახური. სხვა შემთხვევაში მას აქვს აქციებისა და წილის მხოლოდ ფლობის უფლება, რაც გულისხმობს, რომ ვალდებულია, ისინი სამართავად გადასცეს მესამე პირს.

“საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონში განხორციელებულ ცვლილებებამდე (რომელთა მიხედვითაც გაუქმდა შრომის წიგნაკები) გაცემული შრომის წიგნაკები ინარჩუნებენ ძალას. ამასთან, ახალი შრომის წიგნაკები აღარ იწარმოება.